Kể tôi trên giấy (tiết 3)

PHƯƠNG PHÁP 3: LIÊN TIẾP

Phương pháp này phải giải thích chi tiết hơn một chút. Cách này là kể chuyện bằng việc liệt kê theo trình tự thời gian. Khác với phương pháp liệt kê số 1, với cách này, nhất thiết phải bám lấy một trục thời gian cụ thể.

“một ngày nọ, tao nghĩ về quá khứ, rồi lại đến tương lai…”
chim hồng thiền sư. mình vẫn muốn viết thêm truyện cho nhân vật này.

Vì kể chuyện theo trình tự thời gian thì kể… bao nhiêu cũng được. Tuy không giới hạn độ dài thời gian (có thể là một phút cũng có thể là một thế kỷ) nhưng tốt nhất chỉ nên kể một tình huống: mở – thân – kết ngắn gọn. Không nên lồng ghép nhiều tình huống sẽ khó sắp xếp. Để luyện tập, bạn có thể thử bằng bố cục 4 khung.

Có một cuốn rất hay cũng thường dùng phương pháp này, Deep dark fears (đã được xuất bản ở VN với tên Những nỗi sợ sâu thẳm).

Khi còn nhỏ, tôi biết rằng nếu quay vòng vòng thật nhanh, tôi sẽ đi tới một chiều không gian khác, giống hệt nhưng là giả. Nếu tôi quay lần nữa, tôi sẽ trở về nhà. Tôi quên mất mình đã quay bao nhiêu vòng rồi.

Cái khó của phương pháp này là việc bạn chọn thời điểm/ chi tiết gì để kể. Có một bài tập rất hay để luyện là: tóm tắt. Bạn có thể thử tóm tắt một câu chuyện/ cuốn sách/ bộ phim bằng 4 câu/ 4 gạch đầu dòng, mà vẫn đủ để người khác nhận ra tác phẩm ấy.

Bạn có thể tham khảo series tóm tắt các tiểu thuyết kinh điển bằng hai khung truyện này:

Abridged Classics
Brief Summaries of Books You Were Supposed to Read but Probably Didn’t
John Atkinson
Kiêu hãnh và định kiến: Cô gái ghét mấy kẻ quý tộc giàu có. Đợi đã, à cô ấy không ghét.
Đồi gió hú: Hai anh chị em (đại khái thế) yêu nhau. Rất là mờ mịt.

Hôm nay mình hơi mệt, nên hết tiết 3 ở đây.

Tiết 1
Tiết 2

Kể tôi trên giấy (tiết 2)

PHƯƠNG PHÁP 2: ĐỐI LẬP

Đúng như cái tên, ở cách kể này, bạn cứ chọn các cặp nội dung đối lập nhau là được.

Đối lập ở đây có thể là đối lập về hình dạng (to – nhỏ, béo – gầy, mỏng – dày), cũng có thể là đối lập về tính chất (nóng – lạnh, dễ – khó, già – trẻ)… Cái đối lập này có thể nhìn thấy bằng mắt thường, hoặc chỉ cảm nhận được bằng cảm giác hoặc đánh giá qua suy nghĩ.

Phương pháp này đặc biệt thích hợp khi bạn muốn kể một câu chuyện về sự thay đổi, nhấn mạnh vào sự thay đổi ấy. Ưu điểm là ấn tượng nhanh, mạnh. “Đấm” phát vào chủ đề ngay.

Thậm chí bạn không cần phải biết vẽ.

Đây là một tranh nháp mình vẽ cách đây 6-7 năm.

“Càng lớn ước mơ của tôi càng nhỏ đi.”

Đây cũng là phương thức chung của loạt meme: “tôi nghĩ…” vs. “thực tế là…”

Phương pháp này hay được dùng trong picturebook dạng simple concept (dạy các độc giả nhỏ về những khái niệm cơ bản nhất. Vd như sáng – tối, trong – ngoài, trước – sau). Có một cuốn picturebook không lời từng được Nhã Nam xuất bản, cuốn này đã đạt nhiều giả thưởng lớn, tên nó là… TRƯỚC-SAU luôn :v . Tập hợp những bức tranh đối lập, thể hiện sự thay đổi, phát triển của tự nhiên, cũng như đời sống con người.

Chính là bàn tay tôi trong ảnh 🙂

Chỉ cần thế thôi mà cũng thành sách đoạt giải thưởng lớn thế giới đó :D. Hehe.

Bài luyện tập cho phương pháp này là viết ra những cặp từ đối lập nhau. Càng random càng tốt, bạn sẽ tìm được những sự đối lập thú vị, khác lạ.

Hết tiết 2.

Tiết 3

Kể tôi trên giấy (tiết 1)

Mấy hôm nọ có bạn pm hỏi mình rằng bạn ấy có rất nhiều chuyện muốn kể nhưng lại không biết kể như thế nào. Chuyện này làm mình nhớ ra một kỷ niệm tương đối thương đau: mình từng đi dạy một lớp vẽ ( . _ . )

Đó là một khoá dạy vẽ để kể chuyện, ghi chép đời sống ngăn ngắn. Cũng là lần đầu tiên mình đứng lớp dạy cái gì đó. Thật sự là một trải nghiệm khủng khiếp đối với mình (chắc cũng tương đối tệ với học viên. Mình không dám hỏi nữa ; v ; ).

Cơ bản, mình đã khẳng định được với bản thân rằng mình không hợp với việc dạy, mình không có khả năng đấy cũng như mong muốn làm việc đó (cũng có mấy bạn hỏi mình có mở lớp dạy vẽ không, có nhận học trò không… KHÔNG, các bạn ạ).

Tuy nhiên, mình nghĩ phần giáo trình mình đã viết không hẳn là vứt đi. Đây không phải thánh kinh cho việc sáng tác. Đây là những GỢI Ý, được đúc rút từ những trải nghiệm cá nhân của mình, những cuốn sách về sáng tác với tranh mình từng đọc. Nếu bạn thử áp dụng mà thấy hiệu quả thì tốt quá. Nếu không, coi như mình nói nhảm đi :)))).

Mình không dạy vẽ, mình gợi ý cách kể chuyện nha.

Cách mình tiếp cận trong giáo trình này là đưa ra một số phương pháp cụ thể để bạn có thể lắp nội dung câu chuyện của mình vào. Giống như bố cục văn mẫu vậy. Những phương pháp này cực kỳ phổ biến, rất nhiều tác giả đã sử dụng. Dùng chung phương pháp không vấn đề gì, quan trọng nhất là câu chuyện riêng.

PHƯƠNG PHÁP 1: LIỆT KÊ

Đúng như cái tên, bạn cứ liệt kê thành một danh sách là được. Chỉ cần đặt cho danh sách ấy một đề tài, một chủ đề thống nhất. Hãy chọn những chi tiết đặc trưng, đừng quá tham mà người xem sẽ khó nhận ra ý đồ của bạn. Ví dụ như: 5 món đồ miêu tả bản thân, 7 kiểu tóc cho một tuần, 6 kiểu quần chíp của siêu nhân

Hoặc là các cách khác nhau bạn diễn giải về một từ, một ý niệm, một sự vật. Ví dụ như Hạnh phúc đối với bạn là…

Bố cục tranh thì cứ flatlay mà chơi.

Đây là một post KOL mình làm cho Dove năm ngoái. Đề tài nhãn hàng đưa ra là mái tóc tự do gì đó. Tranh này có lượng tương tác (organic) tốt bất ngờ.

Có một hoạ sĩ comic rất nổi tiếng với phong cách liệt kê này, chắc nhiều bạn cũng quen tên, đó là incidental comics. Ví dụ như:

Đây chẳng phải là liệt kê cách sử dụng một cuốn sách hay sao? 😀

Bài tập để luyện phương pháp này là viết danh sách. Về bất cứ cái gì bạn thích, bạn nghĩ ra. Có thể viết ở bất kỳ đâu, bất kỳ lúc nào (lúc chờ xe buýt, chờ máy bay chẳng hạn). Cứ viết nội dung ra đã, rồi bạn dựa theo đúng đó mà vẽ thôi :D. Bạn có thể vẽ bằng những hình cực kỳ đơn giản, chỉ nét line đen cũng xong. Nhưng ý tưởng rõ ràng, sắc nét thì người xem vẫn sẽ thích thôi.

Tips: hãy bắt đầu từ những thứ quen thuộc và cụ thể (đồ dùng chẳng hạn) từ trong cuộc sống của bạn. Đừng vội nghĩ tới các hình ảnh ẩn dụ, abstract, nếu chúng làm bạn rối trí.

Hết tiết 1. Hẹn tiết sau với những phương pháp khác nữa nhé, hehe.

Tiết 2

Thử thách viết 14 ngày (5)

NGÀY 12: TÍCH CỰC
thu thach 14 ngay
Chậm hẳn 2 ngày, nhưng viết sớm lại ko có nguyên liệu hay haha.

Tối qua mình đã đăng một status kể một chuyện bực mình. Chuyện thật cũng chẳng có gì to tát. Sáng dậy cũng thấy ê sao lại phải thế?!? Bỗng nhiên mình thấy… dằn vặt vì đã làm một chuyện (nghe chừng) rất tiêu cực.

Mình có áp lực (tự tạo ra cho bản thân) là luôn giữ hình ảnh tích cực nhất có thể: vui vẻ, biết điều, biết suy nghĩ đúng sai, không sân si, không chấp nhặt… Và mỗi khi mình không làm đúng được như vậy mình còn cảm thấy tồi tệ gấp đôi .

Hôm nọ được bạn kể cho một câu chuyện trong manga, nhân vật chính được mọi người xung quanh động viên, cổ vũ “cố gắng lên” nhiều quá mà sau đã tự tử. Nghe có vẻ ngu xuẩn. Nhưng đến chừng này mình rất thấu hiểu cho cảm giác đó. Đó là việc thấy vừa tội lỗi, vừa đáng thất vọng khi mình không thể cố gắng lên, không thể tốt như bản thân (và người khác) mong… Còn tồi tệ hơn nữa khi “đầy người còn khổ hơn thế này sao người ta không thế”, hay “thế này đã là gì”, “chuyện thường chả có gì cũng phản ứng thái quá”…

Bạn có bao giờ rơi vào cảm xúc mà thấy buồn, thấy mình đáng nhẽ không nên ứng xử như vậy, không nên cảm thấy như vậy… trở thành một tội lỗi mà có thể mình sẽ tự nhai đi nhai lại với bản thân nhiều năm về sau đó?

Khi xem Big bang theory, mình có nhiều cảm thông với Sheldon. Cả chuyện cậu ấy gặp vấn đề với những thứ chưa kết thúc. Mình ghét những thứ dở dang. Cả về mặt cảm xúc. Nếu một câu chuyện, một trạng thái tiêu cực không được giải quyết ngọn ngành, mình sẽ không thể thực sự trở nên tích cực được, không thật lòng “move on”. Đấy là nguyên do vì sao đôi lúc nhắc lại về những chuyện đã xảy ra từ rất lâu và mình vẫn còn nguyên cảm giác tồi tệ như chúng vừa xảy ra.

Tóm lại, đây chỉ là một biên bản giải thích dài dòng cho chuyện ngày hôm qua, một minh chứng cho bệnh hay giải thích (đã nói ở ngày 1) mà thôi ))))). Mình không nên quá khắc nghiệt với bản thân, không nên thấy tồi tệ khi mình muốn nói ra một chuyện mình thấy không vui cho dù nó đã xảy ra bao nhiêu năm rồi, hay nó quả thực quá là vớ vẩn. (đây có vẻ là một quyết định “tích cực”?)

NGÀY 13: NGƯỜI LẠ
thu thach 14 ngay

Cảnh báo: bài viết này toàn lời CAY ĐẮNG

Người lạ, một mặt chẳng liên quan gì đến cuộc đời mình. Mặt khác, lại rất quan trọng. Để tạo ra sự thay đổi, sự phát triển, đó là công cuộc của tập hợp rất nhiều người lạ.

Chủ đề này khiến mình nghĩ tới câu chuyện làm hoạt động cộng đồng hoặc thiện nguyện. Các hoạt động này đặc biệt cần lòng tin của rất nhiều người lạ để có thể phát triển và phát huy hiệu quả.

Mình đã làm sách với Room to Read Vietnam (RtR) từ 2012 đến nay. Mình cũng đã có lần tham gia hoạt động thực địa xuống địa phương với họ. Ngoài RtR, mình cũng tham gia các hoạt động từ thiện hoặc hoạt động vì cộng đồng khác, tuy rất nhỏ thôi nhưng là có đó các bạn. Có lúc là gửi tiền hoặc hiện vật, có lúc mình vẽ tranh để họ đấu giá, hay làm logo free cho tổ chức từ thiện…

Mình có kinh nghiệm với NGO và các hoạt động thiện nguyện, vì cộng đồng. Mình nhận thấy cốt lõi để phát triển và có hiệu quả là cách thức phải càng ĐƠN GIẢN, càng DỄ HIỂU, càng THÀNH THẬT, càng tốt. Tất cả những thứ phức tạp, lắt léo đều dễ gây hiểu nhầm, khó minh bạch, khó thuyết phục người ta tin. Mà một khi đã có một vết mờ khó hiểu là rất khó để người ta hết nghi ngờ.

Việc dùng món bài “nhưng tôi có mục đích tốt” để giảm nhẹ hoặc lờ đi các sai lầm sẽ không làm cho tổ chức tốt hơn, hoặc giúp lật lại tình thế trong các cơn khủng hoảng truyền thông (thậm chí khiến tình thế tồi tệ hơn). Tư duy bằng cảm xúc không ích lợi gì trong trường hợp này. Chúng ta có thể bắt đầu bằng một cảm xúc tốt lành, nhưng để duy trì còn cần một cái đầu tỉnh táo nữa.

Mình có một chị bạn. Chị ý không chỉ bán quần áo giỏi mà cái khỉ gì cũng giỏi. Chị ấy cũng làm từ thiện rất nhiều. Cái sáng suốt ở đây là chị ấy luôn rất RÀNH MẠCH. Lúc nào kinh doanh, làm việc là thẳng thắn loa lên: tao đang bán hàng kiếm tiền nhé. Lúc nào tặng là tặng. Cứ thi thoảng lại thấy chị ấy tặng đồ cho người lạ, chẳng cần là dịp gì cả.

Đây là cách làm từ thiện tốt nhất, khi mà mình vẫn sống khoẻ, kiếm tiền tốt, mà vẫn giúp đỡ được người khác.

Cái khó khi làm hoạt động cộng đồng là sao để vượt qua cái ngưỡng chỉ “sound good”, thấy tốt đẹp về bản thân, thấy mình có ích, lan truyền điều tích cực để đạt tới mục đích cao hơn là chương trình đạt được KẾT QUẢ TỐT NHẤT có thể (và ít sự hi sinh nhất có thể).

Hôm qua, có một bạn trên FB share bài bênh vực cho vụ chữ A tự kỷ, cơ bản họ trong sạch, chỉ sai lầm trong cách truyền thông gây hiểu nhầm. Cái đáng nói ở đây là bài viết đã giảm nhẹ thái quá cái lỗi ấy. Trong khi đó chính là nguyên nhân của mọi tổn thương về danh dự lẫn cảm xúc của nhiều người.

Mình vào comment chuyện lỗi đó ko đơn giản như vậy, nó nghiêm trọng. Và người ta nên dừng cách truyền thông đánh động lòng trắc ẩn mà lại nhập nhèm dễ gây hiểu nhầm như vậy đi. Bạn nọ chỉ like không rep, rồi đăng tiếp một post khác nói, đã không giúp được gì thì đừng nói lời cay đắng.

Những người như bạn kia, có phản ứng y hệt đám đông giận dữ với TS. Đặng Hoàng Giang hồi ông nói về việc làm từ thiện không bền vững có thể gây hậu quả lâu dài. Nhưng người ta chỉ thấy là ông ngồi phòng máy lạnh, ko giúp gì thì thôi lại còn nói người ta à?!? Đồ vô nhân đạo! Mà không thấy được đó là một ý kiến đóng góp xây dựng rất xác đáng.

Bản chất họ có cái tâm hướng thiện nhưng thiếu sự sắc sảo để lòng tốt đó đạt hiệu quả cao nhất. Mình xin dùng trích dẫn lời GS. Ng Phương Mai trong cuốn Tôi là một con lừa để kết cho vấn đề này:

Để giúp đỡ thật lòng đôi khi con tim phải biết lạnh lùng đến như là vô cảm.”

NGÀY 14: CHÚNG TA
thu thach 14 ngay
Những người làm sáng tác nói chung, có đặc quyền nói hộ tâm can của người khác (một cách hay ho, hấp dẫn). Đã bao lần bạn không thể diễn tả được cảm xúc của mình bằng lời và bỗng dưng gặp được một bài hát, một đoạn văn nói hộ được đích xác những gì đang chất chứa trong lòng?

Mình nghĩ, để nghệ thuật có thể làm được việc ấy là bởi con người đều có kết nối với nhau bất chấp chúng ta có nhiều khác biệt đến mức nào.

Mình không phải người viết chuyên nghiệp. Mình chỉ viết để giải toả suy nghĩ bản thân (và gây sự, maybe?). Tuy vậy, mình có một lượng “độc giả” tuy ít nhưng cực kỳ bền bỉ và thầm lặng, những người đã đọc những gì mình viết từ hồi mình còn là học sinh cấp 3, sinh viên, cho tới tận bây giờ. Đó là khoảng thời gian đến cả thập kỷ. Mình không hình dung được việc theo dõi một người viết không chuyên lâu tới vậy.

Chúng ta vẫn có thể tìm thấy được sự đồng cảm, chia sẻ dù không quen biết, không gặp nhau bao giờ.

Mình cũng chỉ có rất ít những tác giả/ tác phẩm mình yêu thích đến hàng chục năm trời.

Có giai đoạn mình không viết lách, không muốn bày tỏ quan điểm gì nữa. Tính mình tranh luận hơi hăng (again, mẹ mình đã từng mong điều này sẽ giúp mình trở thành luật sư )) ). Mình không biết làm thế nào khi có bất đồng quan điểm gay gắt với bạn bè thân. Nên mình đã cố gắng tránh né. Tuy vậy, đây là điểm mình cần đối mặt để cải thiện chứ không thể né mãi  . Mỗi khi rơi vào tình cảnh va chạm quan điểm, mình sẽ cố gắng nghĩ về mục đích cuối cùng, thường là chúng ta sẽ có chung mong muốn kết quả tốt đẹp cuối cùng. Còn nếu ko tìm thấy kết quả chung ấy thì… có lẽ đang cãi nhau vớ vẩn rồi  .

Học cách chung sống với những khác biệt có lẽ là bài học mình cần học lâu nhất. Giữ cá tính riêng ko có nghĩa là từ bỏ “chúng ta”.

BONUS: vì viết xong challenge 14 ngày nhưng vẫn chưa hết dịch, chưa hết cách ly :v 
NGÀY 15: ĐẺ
thu thach 14 ngayThể theo nguyện vọng của một người bạn tôi , xin tiếp tục chương trình tâm sự mùa cách ly.

ĐẺ là một câu chuyện nhức nhối của hầu hết chị em đã ngấp nghé ngưỡng 30 và qua 30. Chưa chồng cũng lo chứ ko nói riêng đã lập gia đình. Một người bạn tôi mới đây kể cho một chuyện đầy tính “động đẻ” (kích động phải đẻ): một người dì sinh con năm 33, 34 tuổi gì đấy, hai đứa – 1 bị tự kỷ, 1 bị thần kinh   

Mùa dịch năm nay quá ghê (nhất là ở Nhật), các bà mẹ của mình không còn giục đẻ như mọi khi nữa. Liền làm mình nghĩ tới chuyện nếu mình đẻ con thì sẽ thế nào?

Hi vọng năm mình đẻ sẽ không thiên tai dịch bệnh lắm như giờ. Hôm qua mình vừa tâm sự với một người bạn nữa, nhỡ tao đang đẻ xong động đất phát thế là phọt ra con luôn.

Liền đặt nghệ danh cho con là Jishin.

Nói chung, mình sợ đau đẻ 1 thì sợ chăm 10. Cảm thấy bây giờ có mỗi hai vợ chồng với nhau thôi còn quằn quại không hết việc nhà. Có thêm một cái máy tạo phưn thì ko biết còn thế nào nữa. Tuy vậy, mình luôn nghĩ mình sẽ là một bà mẹ rất… buồn cười. Cho nên an ủi chút là có tính giải trí. Có thể mình sẽ kể chuyện dọn cứt cho con thôi mà cũng kiếm được tiền, maybe?

Hồi xem Big bang theory, tập Amy phát hiện ra Penny định không đẻ, liền làm ầm lên trời ơi thế thì con tao sẽ chơi với ai?!? Mày nghĩ gen của tao trộn với Sheldon sẽ ra một đứa trẻ biết kết bạn hay sao?!? Thật là một cú húc như tàu lửa siêu tốc với mình. Cứ giả sử mình chăm qua được giai đoạn nó ỉa không kiểm soát đi, lớn lên nó sẽ chơi với ai? Liệu nó có biết chơi với ai không? Hay mình lại đi họp phụ huynh về nghe bảo cả lớp ghét con mình?

Ngày xưa mình còn có tưởng tượng là con mình vừa mù số vừa mù màu. Rồi mỗi lần nó mang bài tập toán về là hai mẹ con ôm nhau ra bờ sông ngồi khóc. Khổ thân An Dư bé bỏng!

À nhắc chuyện tên, mình đã kịp đặt tên cho đứa con còn chưa đẻ. Trước kia mình từng nghĩ đặt là Tùng Lam, sương lưng chừng núi, nhưng kiểu gì đời nó cũng sẽ hay bị nhầm thành Tùng Lâm, cái con đồng nghiệp ngồi cạnh mình ngày xưa. Mà mình không muốn con mình phải khổ như thế . Nên đã nghĩ ra tên mới – An Dư, là cách đọc tiếng Việt của Anzu – tên Nhật cho cháu (nếu lúc đẻ bố mẹ cháu vẫn ở đây), nghĩa là quả mơ. Mẹ cháu thì bảo tên đấy hàm ý An nhàn Dư dả, còn bố cháu thì giãy lên ko chịu vì sợ con bị trêu là đồ DƯ THỪA.

Tuy vậy, kết luận của mẹ cháu là, đứa nào rách lol đẻ thì đứa đấy được đặt tên. Thế thôi 

Thử thách viết 14 ngày (4)

NGÀY 9: CŨ
thu thach 14 ngay

Trong 14 ngày, chủ đề này làm mình khó nghĩ nhất.

Mở rộng chủ đề ra một chút thì mình là người khá chung thuỷ. Không chỉ chung thuỷ với chồng (phần nữa do mình ít khi ưa người khác, như đã kể ở ngày 1, người khác ít khi ưa mình, chứ đừng nói tới hấp dẫn giới tính, so basically I’m such a freaking safe bet), mình còn rất “chung tình” với những gì mình thích. Mình đã thích cái gì sâu sắc mình sẽ thích rấtttttttttttt lâuuuuuuuuuuuuuuuu.

(mình chính là loại dùng điện thoại đến khi hỏng mới đổi, chứ ko có ham muốn đổi đời mới . _ . )

Có lần mình đọc được ở đâu đó, nhà văn Haruki Murakami có tâm sự về việc mỗi khi thấy lạc lối ông sẽ quay trở lại với những sở thích (cơ bản) nhất của mình như những cái cọc níu giữ an toàn, có mèo với 2 cái gì đó nữa mình quên rồi. Thật ra Leonard bảo Sheldon ko có tính cách, chỉ có mấy show mày thích là sai đấy nhé. Cái gì thích quá lâu, quá sâu đậm thì đã đủ trở thành một phần tính cách rồi.

Trong tranh minh hoạ hôm nay, mình xì trum một tác phẩm mình đã xì trum từ nhỏ cho đến tận bây giờ. Một tác phẩm có xì trum mạnh mẽ tới bản thân mình.

Thế giới xì trum là nơi trú ẩn mình vô cùng mê mẩn. Mình có thể ngắm nhìn hàng giờ mấy ngôi nhà cây nấm, với bàn ghế gỗ, khung cửa sổ có rèm cửa xinh xắn. Không quên thắc mắc sao dân Xì trum ra đường thì cởi trần còn đi ngủ thì mặc áo  (minh hoạ dưới comment). Cười ha hả với Xì trum cau có vì quá ư đồng cảm ) (trước khi có grumpy cat thì xì trum cau có chính là meme ghét tất cả thế giới của mình).

Những câu chuyện của dân Xì trum vừa hài hước, giàu trí tưởng tượng, cũng ko thiếu sự xúc động nhẹ nhàng, tinh tế. Thêm chút thực tế phũ phàng. Nhớ tập Xì trum cô nương không, gái xấu không ai thèm để ý, phẫu thuật thẩm mỹ xong một tay xoay đổi thời thế luôn )).

Hồi còn làm ở NN, mình vô cùng đau đầu mỗi lần phải nói chuyện với phụ huynh. Dù là những người không già lắm, thế hệ 8x, rất nhiều trong số họ có định kiến nặng nề với truyện tranh, hay sách nhiều hình ít chữ nói chung. Có một suy nghĩ kỳ dị là phải đọc truyện chữ mới phát huy trí tưởng tượng tốt được?!?!?!?!?!

Mình cho rằng trước khi tự nghĩ ra được thế giới riêng, ta phải được cho xem, phải được biết có một thế giới tưởng tượng nào đó khác với thế giới ta đang sống trước đã. Sự kích thích bằng hình ảnh là vô cùng mạnh mẽ, song song với kích thích bằng ngôn từ hay âm thanh.

Việc cấm hay hạn chế trẻ con đọc truyện tranh là một thiệt thòi, mất mát quá lớn với các em (và có thể cả với người lớn nữa bleh). Truyện tranh chỉ hình thức thể hiện, còn giá trị câu chuyện chẳng kém gì truyện chữ hay điện ảnh hay kịch nghệ, hay bất kỳ hình thức nghệ thuật nào khác.

Con của thuỳ sẽ được đọc truyện tranh thoải mái tẹt ga. Đọc cùng bố mẹ luôn, thích cực!

Chết, đi xa chủ đề qúa :”> . Để kết lại bài này, xin phơi bày ruột gan những tác phẩm đã là một phần tính cách của thuỳ – những thứ mình yêu sâu đậm và mù quáng, xin miễn thảo luận hay dở (hoặc ng như thuỳ mà thích mấy cái này á )) ):

1. Truyện tranh:
– Đô rê mon
– Xì trum

2. Truyện chữ: tất cả sách của
– Paul Jennings
– Amelié Nothomb

3. Phim hoạt hình:
– Hercules (phiên bản Disney)
– MindGame (anime) – lại nhớ lần trước có tên thổ phỉ FB vào chửi bới mình vì mình khoe mình thích phim này )))))))))))))))) đm!

4. Phim dài tập:
– Sherlock BBC
– The Big bang theory
– Doctor who
– Black mirror

5. Nhạc:
– MIKA
– The Beatles
– Nhạc phim Disney 2D (cũ)

Còn picturebook thì nhiều lắm xin được dành riêng 1 album giới thiệu khác mới thoả :”>

NGÀY 10: BẾP
thu thach 14 ngay
Chà, chủ đề này có quá nhiều thứ hay ho để kể. Không biết nên bắt đầu từ đâu.

Mấy ngày gần đây nổi lên group Ghét bếp, thủ phạm khiến nhiều anh chị em cười đến sảng cả người. Mẹ mình mà tham gia chắc cũng thành ngôi sao sáng chói của group.

Mẹ mình không phải cao thủ nấu nướng nhưng rất nỗ lực. Có lần mẹ mình mua bột bánh bao sẵn về làm. Không biết sao hấp lên cái bánh tan chảy ra, dính nhằng, không còn nổi hình dạng. Đã thế còn hương lá dứa, xanh xanh, nhìn không khác gì bãi nước mũi   .

Lần khác mẹ mình nấu bò sốt vang. Hôm đó, đi học về mùi hương xộc vào mũi, mình hốt hoảng la lên: mẹ ơi, nhà có con gì chết à? Từ ấy mẹ mình không bao giờ nấu bò sốt vang nữa 

Tuy vậy, công bằng mà nói, mẹ mình vẫn có vài món tủ, ăn rất ngon, là nem rán và bánh lá truyền thống quê ngoại – chỉ làm vào dịp Tết. Bánh lá ăn tuy ngon nhưng cũng lại là một nỗi ám ảnh khác của mình. Vì Tết nào cũng phải è cổ ra rửa lá mỗi lần ăn xong, để gói tiếp lần nữa. Rửa mấy mâm cỗ còn không mệt bằng.

Ở một diễn biến khác, mình vốn không mê bếp núc cho lắm, cũng không giỏi giang gì hơn mẹ. Nhưng từ khi xa quê, máu masterchef ko biết ở đâu bùng lên, dồn mình đến chân bếp để nấu thử đủ món mà trước giờ chỉ tếch đít đi ăn hàng. Mình làm đủ từ xôi xéo, phở, bún thang, bún cá, đến cả bánh cuốn, bánh bao, thậm chí mệt như bánh mì.

Tất cả chỉ vì không thể sống mà không được ăn ngon.

Trái với bạn Nờ – người ăn chỉ cần cho xong bữa, mình PHẢI ăn (một cách) tử tế, đàng hoàng (dù món ăn có thể đơn giản, chỉ rau luộc với trứng luộc). Việc ăn uống búi xùi khiến mình cảm thấy cuộc sống đã rớt xuống đáy. Mình không bao giờ ăn trong nồi, trong chảo, cả đồ take out, luôn luôn bày ra bát đĩa cẩn thận. Mình đặc biệt dị ứng bát đĩa, thìa đũa bằng nhựa. Mình chỉ ăn bằng đồ gốm sứ, thuỷ tinh (đôi khi là gỗ).

Mình cũng là đứa thích ăn cơm nhà. Mỗi lần chuyển nhà là một đợt bét nhất 1 tuần liền cứ phải ăn ngoài. Đến ngày thứ 3 là mình đã thấy cực kỳ khổ sở.

Cũng như việc ăn uống thờ ơ, một căn bếp lạnh lẽo làm mình thấy đời sống cá nhân đó rất… buồn. Có điều gì đó trong việc không thể có (hoặc nấu) một bữa ăn ngon lành, nóng sốt, buồn thê thảm. Chắc bởi việc ăn là một trong những điều cốt lõi duy trì cuộc sống, mà nếu thiếu vắng sự chăm chút nó đi khiến cuộc đời kém sức sống hẳn.

Lần đầu tiên mình sang thăm bạn nhà, hồi còn đang hẹn hò, mở tủ lạnh bạn ý ra chẳng có gì. Lúc ấy thấy thương bạn ấy kinh khủng, dù thẳng thắn mà nói đấy là do cái lối sống thờ ơ chuyện ăn uống của bạn ấy cả  . Chẳng trách ai được.

Mặt tích cực thì bạn Nờ khá dễ dãi, không đòi hỏi cao lương mỹ vị gì. Chỉ ăn đậu phụ với lạc không, ngày này qua tháng khác cũng ok. Mình nấu gì cũng ăn, hỏng cũng không chê bai gì (đức tính này rất giống bố mình – người không bao giờ ý kiến gì với món vợ nấu).

Vừa hỏi bạn ý một câu gợi mở cơ hội nịnh bợ, trong các món vợ nấu thích món gì nhất. Bạn ý nhăn nhó suy nghĩ vẻ quằn quại lắm xong bảo món hôm qua vừa ăn. Chẳng qua không thể nhớ được những món đã từng ăn trước giờ    Bày trò lãng mạn tổ bị quật lại vào mặt 

NGÀY 11: TỬ TẾ
thu thach 14 ngay(Cảnh báo cẩn trọng “tường chữ nghĩa” đổ vào đầu)

Bài này lên muộn một ngày, phần vì hôm qua mình bị mệt, phần khác vì mình hơi suy nghĩ xem bài về chuyện tử tế của mình có tử tế hay không. Chuyện gì nên kể và chuyện gì thì không.

Có điều mình còn sợ hơn việc không tử tế, đó là “kẻ hay nói đạo lý thường sống như lol”  . Khi ấy đã không tử tế lại còn giả tạo. Viết về sự tử tế thú thực làm mình khá run tay.

Mình biết mình không phải đứa tốt tính lắm, mình có thể rất cay nghiệt hay thù dai nhớ lâu. Nhưng mình luôn có mong muốn trở thành một người tử tế hơn. Và một người tốt, trong khái niệm của mình, không chỉ là không làm việc xấu.

Không làm việc xấu thì chỉ không phải người xấu thôi.

Mình từng gặp chuyện như này: có một bạn A đăng một bản dịch. Bạn B vào bình luận tên gốc, nhưng bạn ấy nhớ bị nhầm một tý. Mình không biết tên gốc nên đọc bình luận ấy mới nói là vậy bạn A dịch thế không sát lắm nhỉ (nhưng thật ra là dịch đúng). Chuyện lẽ ra chẳng có gì nếu bạn B đính chính lại, à xin lỗi mình nhớ nhầm, dịch chuẩn đó. Nhưng không, bạn ấy lẳng lặng xoá bình luận của mình, chẳng nói chẳng rằng. Còn lại trơ trọi cái bình luận chê dịch không sát của mình. Thật là một tình huống trớ trêu!

Đó là một chuyện nhỏ nhặt, sau mình không ghét B, A cũng không giận mình. Nhưng luôn để lại trong mình một vết gợn không dám đặt lòng tin vào B, dù vẫn quý B.

Mình nhận ra là phần lớn mọi người đều như B. Không xấu. Không làm hại người khác. Nhưng không có đủ dũng cảm để nhận sai sót. Để lên tiếng trước cái xấu thì còn xa nữa. Lên tiếng trước cái xấu KHÔNG LIÊN QUAN tới mình thì gần như chắc chắn không.

Mong muốn thành người tử tế từng đẩy mình tới một vài sự vụ nửa tốt bụng nửa ngu ngốc như này:

Hồi học cấp 3, có một cô bạn C quay bài trong giờ kiểm tra Toán (. _ .). Khỏi nói đã chả quay được gì còn bị bắt, bị phạt, bêu riếu trước cả lớp. Hôm đó cô chủ nhiệm (dạy văn) mắng mỏ suốt cả một tiết. Càng mắng càng đi lố. Đến nỗi nói là bạn C – SUỐT NGÀY quay bài.

Vấn đề C là đứa rất ngoan, hơi ngốc (trời ơi đi mở sách môn Toán?!). Đó là lần đầu tiên nó quay cóp (trong đời). Mình tuy không thân với C nhưng nghe cô nói đến đấy thấy ngớ ngẩn quá liền đứng dậy chen ngang cô:

– Thưa cô bạn ấy không SUỐT NGÀY quay bài đâu ạ. Đây là lần đầu tiên.

Tất nhiên là không ích lợi gì. Cô vốn đã ghét mình càng ghét mình thêm (bleh,), và chỉ nghĩ bọn học trò bênh nhau. Tuy vậy, hôm đó khi tan học về, C đuổi theo mình và… cảm ơn đã bênh vực cho cô ấy (tuy lúc làm vậy mình ko nghĩ tới C, thật lòng là thế, mình chỉ khó ở khi sự thật bị bóp méo). Từ đó C không còn (bị bắt) quay cóp lần nào nữa (còn có quay hay ko mình ko chắc haha), và chúng mình trở thành bạn.

Một chuyện khác trầm trọng hơn tý, bớt đáng yêu học trò hơn tý là hồi còn làm ở cty sách, có lần đồng nghiệp mình phát hiện ra một NXB khác dùng tranh của một hoạ sĩ nước ngoài (còn sửa vẽ đè lên tranh gốc) nhưng lại không đề tên. Nó kể với mình. Mình kể với một người bạn (không làm trong ngành xuất bản). Người bạn này đăng lên FB hỏi.

Mọi chuyện loạn cào cào lên khi cả tác giả cuốn sách (người vốn không liên quan tội lỗi gì kể cả cái tranh bìa có thật là bị chôm) giật mồng lên chửi bạn mình cố tình bóc phốt kiếm fame    . Bên NXB cũng căng thẳng đến nói chuyện với bạn mình, bắn tin sang cty mình nhắn PR bảo mình xoá hết comment đi. Còn bản thân người hoạ sĩ gây ra sự vụ trên thì cứ im ỉm.

(bạn nào nhớ vụ này vui lòng không comment tên các nhân vật chính ra ở đây)

Chuyện này bị xé ra to tới mức cả cấp trên của mình viết mail cho mình hỏi mình có thù gì muốn dập người hoạ sĩ kia à?!? Người sếp khác thì hỏi nếu lúc nào mình rơi vào tình huống đó thì sao?!

Khía cạnh ngu ngốc của sự việc này là lẽ ra nó nên được xử lý nhẹ nhàng hơn. Nếu phát hiện sai sót, hãy email riêng nhắc nhở nhau sửa. Tuyệt đối không nên bưng lên mxh. Vụ kia rõ là sai, nhưng nếu gây ảnh hưởng tới công ăn việc làm của nhiều người khác thì cũng sai không kém.

Dù lúc đó cái mail của sếp làm mình thấy rất tổn thương. Vì trong mọi trường hợp, người ta thường không tin rằng ai đó lên tiếng chỉ vì đó là một chuyện sai trái. Luôn luôn phải có âm mưu gì đó đằng sau. Nhưng bây giờ thì mình hiểu hơn cho họ. Họ phải nghĩ tới đảm bảo miếng ăn cho nhiều người.

Để làm người tử tế quả thực rất khó. Nó không chỉ đơn giản là lên tiếng trước cái sai. Mà lên tiếng sao cho nhân văn, sao cho vừa giúp ngăn chặn cái xấu, vừa không làm ảnh hưởng bản thân và những người xung quanh. Làm việc tốt không cứ là phải hi sinh cái gì đó khác (aka nếu đi làm từ thiện lại thêm được PR cũng tốt. Thật lòng hay không ko quan trọng bằng người thiếu được giúp đỡ).

Trái tim dũng cảm cũng cần khôn ngoan nữa. Cứu đồng đội không nhất thiết phải bò dưới dây thép gai như Cap, hãy tìm cách cắt dây như Iron man.

Thử thách viết 14 ngày (3)

NGÀY 6: YÊU
day6-yeu
Hồi cấp 2, mình được học về nhà thơ Louis Aragon và cuộc đời tôn thờ vợ của ông – cái cô Elsa (suốt ngày) ngồi chải tóc trước gương như giày vò trí nhớ, ánh mắt như chớp lửa đêm đông ấy. Tuy không thích thơ bác này nhưng mình rất mê cách bác ý yêu vợ. Từ ngày ấy mình đã luôn nghĩ nếu mình có yêu ai thì sẽ yêu một người rồi cưới luôn. Chia tay các thứ rất là mệt đó. (Hoá ra mình đã nhầm. Yêu đương cũng đã mệt lắm rồi, mệt toàn thân từ tinh thần tới thể chất, mệt đến cả những người xung quanh, chưa cần chờ tới lúc chia tay   )Hồi ấy mình tán zai mãi hơn một năm trời chưa xong. Bạn nhà mình thì cứ dền dứ đồng ý không đồng ý, từ chối không từ chối. Thật chỉ muốn xé áo leo lên đỉnh tháp Bitexco mà đấm ngực thình thịch, rú lên với trời xanh TRỜI ƠI TÔI MỆT QUÁ! XIN NGƯNG XIN NGƯNG!!!!!!

Ngày đó bạn nhà mình sắp xếp mãi được một dịp về VN, để gặp nhau ba mặt một lời. Lúc bạn ấy nhận lời (hihi) suy nghĩ đầu tiên của mình là: BỎ MẸ! Thế giờ phải yêu xa à? (Khổ quá tôi lại leo lên tháp Bitexco đấm ngực thình thịch) Tuy vậy, cuộc đời mình cho tới giờ, có hai lựa chọn mình có cảm giác cực kỳ mạnh mẽ rằng mình phải làm việc này, chúng ta dành cho nhau: một là chọn picturebook, hai là chọn bạn chồng mình. Mà trần đời cái gì quý giá đều mất công sức để đạt được cả.

Không biết mình có phải đứa con gái duy nhất thấy lúc cưới xong dễ chịu hơn lúc còn đang hẹn hò không ( . _ . ) ? Thế mà người ta hay bảo hôn nhân giết chết tình yêu. Bạn Nờ là một người chồng đáng yêu tử tế hơn nhiều một anh bạn trai.

Nếu có gì mình thấy khổ hơn cả yêu xa thì đó là đám cưới ở VN  . Mình ghét phải “trình diễn” trước đám đông, đa số là người mình không quen. Mình hẳn là cô dâu cau có nhất trong lịch sử. Vì hôm đó tuy bố mình đã dặn bên tổ chức tiệc cưới là cắt hết mấy khâu trình bày cắt bánh, rót rượu đi con này nó ghét lắm đấy, nhưng anh MC vẫn lờ lơ đi (mày chết!). Kiểu kịch bản như vậy rồi cắt đi không biết phải làm gì nữa. Thế là diễn ra hoạt cảnh awkward bậc nhất cuộc đời mình: anh MC một mực ép cô dâu chú rể hôn nhau trên sân khấu, còn chúng mình thì lắc đầu muốn rụng cả cổ.

Lại cả anh thợ chụp ảnh, cứ chỉ đạo liên mồm, tay cô dâu thế này, chân chú rể thế kia… Mình mệt quá bảo thôi anh kệ bọn em đi, ảnh xấu bọn em chịu. Thế là anh ý dỗi luôn. Xong ảnh cưới in ra một tấm nhựa không khác gì cái mặt bàn cả (bàn nhựa hàng ăn vỉa hè ấy). Bố mẹ mình cứ treo lên tường mà mình bảo đem xuống làm bàn ăn đi không chịu cơ.

Không biết sao hôm nọ mình nằm mơ nhà mình tổ chức đám cưới lại. Mình còn kêu giời lên đang dịch bệnh thế này ai đến dự được. Chờ mãi không thấy nhà trai tới, rồi nhận được điện là nhà trai bị kẹt vì không có xe cộ nào được chạy cả. Con bạn mình thì cứ nhắn tin nheo nhéo mời DJ Khalid làm MC đám cưới đi… Nghĩ đến đây hoá ra đám cưới đầu tiên của mình còn vui chán.

NGÀY 7: CÔNG VIỆC
day7-cong viec
Trong Mr Magorium’s wonder emporium, có một đoạn thoại rất ám ảnh mình: khi nhân vật chính Molly kể về nỗi sợ hãi sâu thẳm của cô, rằng khi còn là một đứa trẻ cô được đánh giá là một đứa trẻ đầy tiềm năng, nhưng chục năm sau cái tiềm năng ấy không trở thành điều gì xuất chúng cả.Đây cũng là nỗi sợ hãi sâu thẳm của mình. Mình không gặp vấn đề hoang mang không biết mình muốn gì, không biết mình giỏi cái gì. Mình luôn biết bản thân muốn gì, ngay từ khi còn nhỏ. Mình luôn có mục tiêu trở thành một người kể chuyện. Và mình biết mình có thể làm được việc ấy.

Mình được xuất bản cuốn sách đầu tiên (tự sáng tác tự vẽ) khi mình còn là sinh viên năm 3. Mình luôn nhận được những lời động viên, khích lệ, những lời khen về tiềm năng. Ngay cả khi mình đi xin học, cô trưởng khoa ehon, sau khi xem sách của mình, đã khuyên rằng mình không cần đi học lại nữa. Những gì mày làm đã là ちゃんと絵本 (sách tranh tử tế, ra hồn) rồi, mày nên đi làm. Cái làm mình băn khoăn, lo lắng như bố mình vẫn thường nói con già rồi đấy, sao mình vẫn chưa tạo ra được tác phẩm nào xuất sắc, chẳng được giải thường gì. Liệu có phải mình mãi mãi chỉ là một đứa có tiềm năng, như một hạt mầm không nảy thành cây, không ra quả?

Đó thực sự là một điều đáng sợ, khi chúng ta có giới hạn về thời gian tồn tại trên thế giới này, và cả nỗi niềm bị giục đẻ. Khi còn trẻ, mình sẽ không lo lắng gì và cứ thế làm thôi. Già mới hay sinh nghĩ quẩn.

Picturebook hay sách vở, hay nghệ thuật nói chung, không có một đáp án chính xác cho tất cả mọi người. Điều này vừa khó lại vừa dễ. Thế giới nghệ thuật có quá nhiều ý kiến, ngay cả những người không có chút chuyên môn gì cũng có thể (và có quyền) phát biểu cảm nhận cá nhân. Nếu nghe hết chắc chắn chỉ có nước bỏ nghề. Chỉ cần có một lượng độc giả của mình, dù ít ỏi, vừa đủ trang trải cuộc sống, đã là quá đủ lý do để tiếp tục cố gắng rồi.

Điều duy nhất mình có thể khẳng định một cách tự tin là mình rất yêu thích nghề nghiệp của mình và mình cực kỳ khắt khe trong công việc. Và mình sẽ làm đến khi không làm được nữa thì thôi.

Hôm nay mình không kể chuyện gì buồn cười, có vẻ chủ đề này đã làm mình bật mood “deadly serious” rồi 

NGÀY 8: GIA ĐÌNH

day8-gia dinh

Nghĩ về gia đình, mình liền nhớ tới điều mẹ mình rất hay nói, mỗi khi nhà mình ăn chuối 🍌, và mẹ mình kể chuyện cô bán chuối 🍌 và những người mua chuối 🍌luôn hoảng hốt vì thấy mẹ mình mua một lúc nhiều chuối 🍌thế (mấy nải) *phew, nhiều từ “chuối” quá*:

– Nhà mình ăn nhiều chuối thế này là vì gia đình cận nghèo rồi.

Điều này ăn sâu vào tâm trí mình như việc Việt Nam có rừng vàng biển bạc vậy, còn nhà cận nghèo thì thường xuyên ăn chuối 🍌.

Giờ sang đây nhà mình vẫn hay ăn chuối ( . _ . ) vì ở cái xứ rau củ quả mịe gì cũng đắt như này, chuối hoá ra vẫn là loại quả rẻ nhất (chừng 20k được 4-5 quả). Hoá ra mẹ nói vẫn đúng.

Kể vậy để nói chuyện là nhà mình vốn không giàu có gì. Mẹ mình cũng vốn tính tiết kiệm. Tuy vậy, mình chưa bao giờ có cảm giác thiếu thốn gì. Bố mẹ mình rất là cố gắng. Nên mình luôn thấy khá chill trong vấn đề này. Kiểu có bao nhiêu dùng bấy nhiêu, có chuối thì ăn chuối (ít nhất vẫn có hoa quả ăn). Không thấy ganh tỵ vì bạn bè có đồ gì mà mình lại không cả.

Mình là “black sheep” trong gia đình. Mọi thứ đều không được thuận mong muốn của bố mẹ cho lắm. Nhưng sau dần các cụ cũng nhận ra là để kệ nó thì đỡ nhọc thân hơn )))). Hơi đâu mà cả đời chạy đi lo cho chúng nó được.

Có lần nhà mình đi Nha Trang. Cái bạn lễ tân rất nhiệt tình chào mời tour lặn biển. Ngay câu đầu tiên mình đã bảo mình không chơi đâu. Bạn ý vẫn rất nỗ lực thấy thương. Bố mình liền bảo bạn ấy thôi cháu đừng nói nữa, mệt đấy, nó đã bảo không thì nói nữa cũng vô ích thôi. Vậy bạn ý mới ngưng. Đấy, giá mà anh MC đám cưới cũng chịu nghe như bạn lễ tân kia.

Hồi bé mình là đứa trẻ dễ nuôi. Dễ ăn dễ ngủ, ít ốm vặt, không khóc đêm bao giờ, béo quay béo cút. Thế mà lớn lên rất khó bảo, rất mệt người. Bố mẹ mình bao lần vất vả với thầy cô giáo. Thầy cô thấy khổ 1 chắc bố mẹ mình thấy khổ 10. Hồi học ĐH mình còn được giáo viên gọi là học sinh giỏi cá biệt đấy. Nghe nó cứ sượng sượng như ăn chuối xanh ấy nhỉ.

Sau này, mình thấy là con lớn thì cần sống riêng. Sống tự lập mới có thể thấm thía những điều bố mẹ dạy. Vd như trước ở nhà mình rất lười dọn dẹp, nhưng giờ dọn như lên cơn OCD. Vì đã quen ở sạch (với bố mẹ) nên không thể ở bẩn được nữa.

Giới trẻ ở VN thiếu không gian để trưởng thành (cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng). Các bậc phụ huynh thì thiếu không gian để thư giãn, để riêng tư tận hưởng cuộc sống cá nhân (kiểu cả đời vì con vì cái quá quên luôn cách để vui thú đời mình sao ấy). Nói chung, đôi bên thư thái bắt tay nhau là ok nhỉ  *ăn chuối*

 

Thử thách viết 14 ngày (2)

NGÀY 3: QUÊ NHÀ

day3-quenha

Mình được đẻ ra ở nhà hộ sinh Đống Đa, vào một đêm hè tháng 8. Ngôi nhà ở Hàng Bột là nơi mình sống tới ngoài 20. Mình thường xuyên có những giấc mơ về ngôi nhà cũ này (dù sau này nhà mình đã chuyển sang nhà mới, cách nhà cũ khoảng 5ph đi xe máy).

Phòng cũ (ở nhà cũ) của mình có một khung cửa sổ to, có một quãng bệ cửa sổ nhô ra chừng 20 phân. Ngày bé mình thường kê giấy ở đó ngồi vẽ. Mỗi khi mình cảm thấy đuối sức và nghi ngờ khả năng của bản thân, mình sẽ luôn nghĩ về cảm giác khi ngồi vẽ bên bậu cửa sổ ngày nhỏ.

Hình như mình đã kể chuyện này nhiều lần, mình hoàn toàn là một đứa trẻ bê tông. Mình thích thành phố và sẽ luôn chọn sống ở thành phố. Mình thích nhìn những mái nhà và những hàng cây len giữa các dãy nhà. Mình thích những gì do con người tạo ra (nhưng ghét mấy thứ mô phỏng lại tự nhiên, vd như trần giả bầu trời). Nếu đi du lịch mình thích đi thăm các công trình xây dựng (bảo tàng, nhà hát, cung điện…), thăm phố phường (well, dù mình học nội thất thật sai quá sai, nhưng mình thật sự rất thích nhà cửa đó). Mình (rất rất) thích công viên nhưng mình không thích đi rừng. Cơ bản, mình sẽ không bao giờ có ham muốn hoà mình vào tự nhiên hoang dã  .

Mình cũng rất ghét mấy người hay “dạy bảo” mình phải đi nhiều hơn, hoà mình với thiên nhiên nhiều hơn đi. Nếu như nhà cửa chọc trời khiến họ cảm thấy bức bối, lên cơn anxiety thì rừng rậm, sự ẩm ướt, rêu mốc… cũng khiến mình bị như vậy. Nhìn vào một bức tường rêu xanh bám đầy làm mình cực kỳ bất an.

Khi sang Nhật, một trong những điều mình nhớ nhất về Hà Nội là việc có thể ngồi những quán cafe có bàn ghế gỗ nhỏ xíu, trên vỉa hè hoặc trên ban công (cũng bé tý) và nhìn ngắm đường phố tấp nập, chia sẻ với bạn bè những câu chuyện dài. HN có vừa đủ độ ồn ào và thân mật với mình. Mình không thể có trải nghiệm như vậy ở bất kỳ đâu khác.

Đấy là trước khi HN chặt hết cây đi.

 

NGÀY 4: SÁCH

day4-sach
Ngày xưa bố mẹ cho mình đi học chữ trước khi vào lớp 1. Cô giáo rất đáng sợ trong ký ức của mình. Và hẳn mình cũng là học sinh đáng sợ nhất trong quãng đời dạy trẻ của cô. Ngày nào bố đưa đến lớp mình cũng khóc một chập, từ lúc trên đường, tới tận cửa lớp thì gào khóc dữ dội. Dỗ thế nào cũng không nín. Chắc cô cũng đến tiền đình vì mình   .

Vì bị ép học trong tình trạng tâm can hỗn loạn, lúc nào cũng nơm nớp sợ bị cô quát, cô đánh nên thành thật chả có cái gì vào đầu mình cả  . Chữ viết thì gà bới, bẩn thỉu, xấu nhất lớp. Ngày nào cũng bị điểm kém. Đến nỗi có một hôm được 7 điểm tình thương mà mẹ mình không tin nổi  . Mẹ hỏi có phải hôm nay đến lớp không khóc nên cô cho 7 điểm động viên không  .

Đến một ngày đẹp trời, bố mình (người thường xuyên phải đưa mình đi học) và cô giáo (người thường xuyên bị thiên đầu thống do nghe mình khóc) quyết định phải chấm dứt mối nghiệt duyên này. Mình được nghỉ học. Trong đầu chữ rơi chữ rụng.

Sau đó mình được (ai đó) cho một vài cuốn truyện cổ tích. Và vì mình không thể nhờ ai đọc hộ cho nghe nữa (người lớn ai cũng bận) nên đã mở ra cố gắng tự đọc. Lúc đầu mình đọc 1 trang hết gần tiếng đồng hồ vì phải đánh vần từng từ một. Sau đó thì trôi chảy hơn nhiều. Mình tự thấy việc đọc rất vui mà không cần có sự can thiệp của người lớn.

Khi vào lớp 1 thì mình đã biết đọc trước chút chút. Bố mẹ mình cũng không có định hướng chọn sách cho con. Bố mình thường chở mình đến nhà sách rồi cho mình tự chọn hết. Cũng không kiểm tra xem là mình mua sách gì ))) (cảm ơn bố mẹ hihi!)

Thời cấp 3 là giai đoạn mình đọc sách nhanh và nhiều nhất, đủ thể loại, vì rảnh, học cũng không chăm chỉ mà bạn bè cũng không có mấy ). Tất cả tiền tiêu vặt, tiền mừng tuổi mình đều nướng vào mua sách hết. Mình có cả thẻ thư viện HN. Có tuần mình có thể đọc tới hơn chục cuốn sách.

Mình luôn có cảm giác khi lớn mình sẽ làm nghề gì đó liên quan tới sách vở (sẽ viết kỹ hơn vào ngày thứ 7). Mình thích sách, cuộc đời mình cũng gắn bó, ràng buộc với sách ; v ; , nhưng mình không tôn thờ sách. Mình vẫn có thể lấy sách ra kê chân bàn  Và sách thì cũng có sách this sách that.

Với mình, sách nên được đối xử như một món đồ thường thức, như cơm ăn áo mặc. Giàu nghèo, già trẻ gái trai gì cũng có sách phù hợp. Đọc sách là chuyện thường như việc cứ ra đường là phải mặc quần áo. Sách không nên là thứ đóng tủ kính bày trên tháp ngà, người đọc sách ko cần tỏ ra thượng đẳng. Sách cũng có thể ngon lành, bổ béo không kém gì một cốc trà sữa full topping. Mình luôn cảm thấy việc ca ngợi tác dụng của việc đọc sách quá khiến nó trở nên… bớt đời thường hơn, trở thành cái gì đó QÚA TỐT, quá CÓ LỢI, quá thần thánh nên gây tác dụng ngược là khiến người ta dễ nghĩ chắc hẳn rất khó khăn để đạt được. Trước khi có lợi thì phải thấy VUI trước đã.

p.s: về vụ viết chữ, khi đi học mình từng đoạt giải vở sạch chữ đẹp toàn trường ))) học môn gì dốt đến mấy cũng toàn được lấy vở ra làm mẫu vì viết sạch đẹp quá )))) Các bậc phụ huynh có con như thuỳ, xin đừng vội tuyệt vọng, mất lòng tin. Có thể chúng nó sẽ tự turn out okay thôi *bắn tim*

 

NGÀY 5: PHIM

day5-phim
Giống như sách, mình vô cùng thích phim. Mình thích nghe (xem) kể chuyện dưới mọi hình thức. Cũng như sách, mình xem phim đủ thể loại.

Một trong những điều mình luôn mong ước trở thành hiện thực mỗi khi xem phim là cuộc đời mình sẽ có nhạc nền ))). Không chỉ là theme song, mà là OST: lúc mình nhận được tiền thì nhạc vui tươi, phấn khởi, lúc mình tức giận thì nhạc ghê sợ, hùng hổ… Rồi thì lúc tâm tư chất chứa mình sẽ vừa nhảy nhót vừa hát rú lên (thực tế mình cũng có thể làm vậy nhưng…. well . _ . )

Nếu được chọn, mình hi vọng Alan Menken sẽ viết nhạc cho bộ phim cuộc đời mình   

Trong Big Bang theory, có một tập Rajesh đã hiện thực hoá “mơ ước” này khi đeo loa trước ngực  , kèm theo điều khiển từ xa cầm tay. Mình thật đồng cảm sâu sắc từ tận đáy lòng  . Chỉ khác là mình muốn nhạc nền cuộc đời chỉ mình nghe được. Tất cả mọi người nghe thấy có vẻ… phiền.

Mặt khác, trong Doctor who có một câu thoại rất thú vị, nôm na là chúng ta sau cùng đều trở thành những câu chuyện, hãy là một câu chuyện hay.

Thử thách viết 14 ngày,

Đây là một thử thách trên FB. Mình đăng bài hàng ngày. Nhưng mình vẫn lưu giữ lại trên blog, đề phòng một ngày không xa mình lại khoá FB tiếp :v

Album viết của mình tại đây.

LUẬT CHƠI:

#14dayschallenge #14dayswrite1000words
luật chơi cũng đơn giản, các bạn có thể tham gia và rủ bạn bè mình tham gia, nhớ để hashtag. ai chơi cũng được, không ai chơi cũng được, để hay không để hashtag cũng được. dù sao, viết vẫn là một hành trình cô độc, tự bản thân chúng ta phải hoàn thành nó.

chủ đề:

– ngày 1: tôi
– ngày 2: bạn
– ngày 3: quê nhà
– ngày 4: sách
– ngày 5: phim
– ngày 6: yêu
– ngày 7: công việc
– ngày 8: gia đình
– ngày 9: cũ
– ngày 10: bếp
– ngày 11: tử tế
– ngày 12: tích cực
– ngày 13: người lạ
– ngày 14: chúng ta

nguyên tắc hoặc gợi ý, nếu bạn chơi:
– không có debrief, cứ viết thôi. hiểu chủ đề thế nào thì viết thế đó.
– hãy dành 2 tiếng để viết.
– ngồi để viết cũng tốt, nằm cũng tốt, nghe nhạc cũng tốt, vừa viết vừa làm chuyện gì khác thì không tốt nhưng-cứ-thử.
– nghĩ lâu, viết nhanh.
– dở cũng được, hay cũng được, thấy chán ói cũng được, miễn viết là được.
– dù thế nào, kết thúc 14 ngày tức là bạn đã hoàn thành 14 bài viết, bạn viết được 14.000 chữ và kỷ luật là thứ làm bạn xứng đáng được khen hoặc tự khen.

credit to: Phan Hải
https\://www.facebook.com/haithanhhcmpt/posts/10158113603099347

NGÀY 1: TÔI 

day1-toi

Mình sẽ không viết 1000 từ, dù đây là thử thách 1000 từ. Người ta có câu “a picture is worth a thousand words”, nên về cơ bản mình có thể dừng viết tại đây  .

Mình có một blog riêng dành việc viết (nơi mình thường xuyên viết trên 1000 từ), mình cảm thấy FB không phải nền tảng thích hợp cho “wall of text”  Mình sẽ chỉ up tranh với vài dòng caption có thể đọc nhanh được thôi  .

Qua đoạn ở trên, ít nhất bạn có thể thấy hai điều về mình:

1 – Mình không giỏi làm theo hướng dẫn lắm. Mình có xu hướng luôn tự điều chỉnh cho phù hợp với bản thân.

2 – Mình hay giải thích việc mình làm (một cách hơi dài dòng). Không chỉ việc mình làm, còn cả cách suy nghĩ, quan điểm, lựa chọn của mình. Mặt tích cực là mình có tư duy khá mạch lạc. Mình dễ dàng trình bày được tại sao mình thích cuốn sách này, tại sao mình không thích bộ phim kia.

Mặt tiêu cực là phần lớn mấy thứ đó không quan trọng với thế giới cho lắm, nghe nhiều mệt. Từ bé, mình đã luôn bị người lớn nói là lớn lên cho đi làm thầy cãi. Hoá ra đây không phải lời khen như mình tưởng. Chỉ là mình lý lẽ quá lắm điều mà thôi.

Funfact: thế mà thời thi ĐH mẹ mình đã từng ép mình thi ĐH Luật   Hoá ra cụ vẫn níu giữ chút hi vọng biến nhược điểm thành sức mạnh kiếm cơm cho mình.

Ngoài ra, từ bức tự hoạ kể trên, mình muốn nói mình là một người rất khó ở. Tuy vậy, vô cùng mâu thuẫn là mình lại có khả năng làm người khác cười bằng những gì mình kể qua tranh vẽ hay ngôn từ. Bất chấp đậm sâu từ tận đáy lòng và cả qua mặt tiền, mình là đứa lạnh lùng.

Bố mình đặt tên {thuỳ} mong mình thuỳ mị, dịu dàng. Nhưng cuộc đời quả là một cú twist nhức đầu.

NGÀY 2: BẠN

day2-ban

Mình cảm thấy đề tài này cũng như là nối dài cho đề tài ngày hôm qua vậy  Mà có lẽ là 14 ngày đều là nối dài cho chủ đề TÔI  Đây đâu phải là thử thách, đây là tận hưởng cho bọn Leo.

Nói về BẠN, đầu tiên phải kể là mình có rất ít bạn.

Như đã nói ở Ngày 1, mình khó ở, nên ít người ưa mình. Nhưng mình cũng ít khi ưa người khác . Với mình thì nếu người ta thích mình mà mình ko thích người ta mới là bi kịch. Ngày trước có đứa bạn nhận xét là mình “be nice” tử tế lịch sự, nhưng cơ bản mình không thích con người lắm. Mình luôn thấy nó nói đúng.

Hồi đầu cấp 2, sau một buổi đi họp phụ huynh về, không biết đã có chuyện gì xảy ra nhưng bố nói với mình (vẻ rất đau khổ) rằng cả lớp không ai thích chơi với mình cả. Mình B.Ị G.H.É.T.

Đây rõ ràng là một cú shock lớn lao với… bố mình. Vì bố mình là một người cực kỳ giỏi giao tiếp, có nhiều bạn bè tốt (chơi thân đến hàng chục năm trời), rất được quý mến. Xong đẻ ra một đứa bị cả lớp ghét như mình .

Xong khủng khiếp hơn nữa là cái đứa con đấy nghe tin dữ kia mà vẫn nhởn nhơ như gì. Quả thật mình không có cảm xúc gì khi nghe tin đấy. Có thể hồi đó do còn quá ngây thơ, chưa biết tổn thương là gì.

Nhưng hoá ra khi lớn mình vẫn vô cảm trước những thông tin như vậy. Đi học cấp nào mình cũng không chơi với lớp mấy. Bất kể đó là môi trường toàn trẻ HN, hay đa dạng vùng miền hay thậm chí là đa dạng quốc tịch. Chắc các đồng nghiệp cũ của mình (nếu có) đọc mấy dòng này sẽ gật đầu lia lịa. Có chị đồng nghiệp từng viết mail cho mình hỏi là em có vấn đề gì với cả phòng à  , sao thái độ em như thế  . Nhưng mình chẳng có vấn đề gì cả. Mình chỉ ko quan tâm thôi. (chứ còn mình đã ghét ai thì cả cty biết nhé haha)

Tại sao mình có thể sống sót chừng ấy năm với khả năng hoà nhập gần cận 0 như trên? Là vì trong bất kỳ môi trường nào mình cũng tìm được một số rất ít những người mình thích vô cùng. Và những người ấy đều trở thành BẠN mình (thường sẽ chơi được lâu). Trong một lớp 50 học sinh mình chỉ cần có 1 đứa bạn là sẽ ok lah hết cả năm.

Nói chung mình chẳng tự hào gì mấy chuyện này đâu. Hoà nhập tốt và giỏi giao tiếp sẽ luôn là lợi thế. Nhìn vào mặt tích cực thì mình giỏiở một mình.

Nhân đây xin gửi lời ngợi ca đến những người bạn ít ỏi của mình bao năm qua *bắn tim*. Dù có trải qua nhiều sóng gió, giận dỗi, nghỉ chơi rồi lại làm lành… mình thật là vinh hạnh tìm ra được những người hay ho mình thích đến thế  .

…nhưng…

Ngày trước, khi mình tham gia một workshop về creative writing, thầy hướng dẫn có dạy cho một bí kíp, kèm với bài tập thực hành để tìm kiếm ý tưởng cho câu chuyện. Đó là chữ “BUT” – nhưng.

Mọi câu chuyện đều được bắt đầu từ một mâu thuẫn. Một thanh niên tài giỏi muốn thống trị thế giới nhưng bị những thế lực khác chống trả, chết lên chết xuống mấy lần cuối cùng hồi sinh mất cả mũi. Một thanh niên khác mẫu mực, yêu nước, chính trực, lại đứng ra che giấu cho một người bạn thân từ thủa ấu thơ – người đã lỡ giết bố mẹ một người bạn thân lúc lớn đi làm của anh ta. Một thanh niên đi huỷ nhẫn nhưng lại bị chiếc nhẫn dụ dỗ đeo vào… Những mâu thuẫn này tạo ra động lực cho nhân vật. Động lực kéo câu chuyện tiến triển.

Một câu chuyện mà động lực của nhân vật mờ nhạt, không rõ ràng sẽ trở nên mông lung, thiếu định hướng. Nói đơn giản là không thú vị chút nào.

Trước khi tạo ra được những câu chuyện có nhiều lớp lang, nhiều tuyến nhân vật với những động lực, mâu thuẫn khác nhau, ta phải làm được ở mức cơ bản nhất với một nhân vật. Bài tập ngày đó của mình là viết một câu ngắn gọn mà giới thiệu đủ được mục tiêu lẫn mâu thuẫn của nhân vật. Ví dụ như:

  • Một cô bé muốn trở thành hoạ sĩ (mục tiêu) nhưng lại bị mù màu (cản trở).
  • Một người tuyết muốn đi tắm nắng hè. (mục tiêu mâu thuẫn với bản chất tự nhiên)

Để tạo ra nhưng cặp mâu thuẫn thú vị, khác thường hơn, có một bài tập phụ trợ là viết ra những từ ngẫu nhiên, rồi tìm cách nối chúng lại bằng từ “nhưng“. Việc này giúp trí não người viết không sa vào lối mòn, những tương phản quen thuộc. Đến bây giờ mình vẫn thường dùng cách này khi viết kịch bản mới.

Trong phim The Departures của Nhật, câu chuyện được mở màn trực diện bằng cách giới thiệu nhân vật chính – một người nhạc công thất nghiệp, trở về quê chuyển qua nghề liệm xác. Sự khác biệt gay gắt, dường như không có chút điểm chung nào giữa âm nhạc và dọn dẹp xác chết gây tò mò cho khán giả, khiến họ thắc mắc liệu chuyện gì sẽ xảy ra với người nhạc công ấy, anh ta có làm nổi công việc này không, gia đình anh ta sẽ phản ứng ra sao…

Mâu thuẫn càng sâu sắc, động lực càng mạnh mẽ thì nhân vật sẽ càng rõ nét, ấn tượng, thuyết phục. Nhân vật Cobbs trong Inception, bị buộc tội giết vợ oan uổng, không dám quay về nhà, không được gặp mặt các con. Tình yêu – như Sherlock từng nói – luôn là động lực mạnh mẽ nhất, hơn cả thù hằn. Khi Cobbs vì muốn được về bên các con mà chấp nhận một phi vụ mạo hiểm, gần như bất khả thi, khán giả cảm thấy rất đáng tin, đúng là một người bố cùng quẫn sẽ bất chấp tất cả để được gặp lại con mình. Hay như John Wick, vợ vừa chết lại có mấy thằng trẻ trâu đến cướp con xe, giết hại dã man chú cún mà vợ anh tặng, anh Wick không giết cả lò chúng nó mới là lạ :).

thumb_my-name-is-john-wick-you-killed-my-dog-prepare-14939259.png

Tạo ra được một nhân vật có tương phản hay, động lực rõ ràng đã khó, duy trì, phát triển được những tính cách, động lực ấy còn khó hơn. Nhân vật Sasuke trong Naruto ban đầu là một nhân vật sắc nét: một đứa trẻ thiên tài với quá khứ bi đát. Mối thù với người anh trai đã giết cả nhà là động lực chính chi phối các hành động, quyết định của Sasuke. Cậu ta từ bỏ mọi thứ tốt đẹp mình có để đi theo Orochimaru, tìm kiếm sức mạnh đen tối. Mâu thuẫn này cũng tạo điều kiện nền tảng làm nổi bật tình bạn gắn kết, vô tư cũng như sự đối đầu sâu sắc giữa Naruto và Sasuke.

Tuy vậy, nhân vật dở đi kể từ khi Itachi chết và ô là la, hoá ra anh ta không phải kẻ xấu, anh ta giết cả họ không phải vì độc ác mà là hi sinh vì nghiệp lớn. Itachi từ nhân vật phản diện một chiều (tao giết vì tao ác), trở thành nhân vật có mâu thuẫn nội tâm sâu sắc, có nỗi đau không tưởng (tao không muốn giết nhưng tao phải làm thế). Cùng phương pháp này, J.K.Rowling đã tạo ra một trong những nhân vật tưởng-phản-diện-hoá-ra-không-phải đáng nhớ nhất – giáo sư Snape. Trái lại, Sasuke trở nên mất phương hướng, biến thành nhân vật tao ác không hiểu vì sao tao ác. Ban đầu, bản chất của Sasuke là một đứa trẻ tốt nhưng mụ mị vì báo thù (nên đáng thương, đáng cảm thông). Sau khi hết lý do báo thù ông anh, cậu ta lập tức tìm kẻ khác để… ghét, để báo thù. Sasuke đánh mất hết những khía cạnh gây đồng cảm với độc giả mà ban đầu cậu ta có. Cậu ta không phát triển qua các sự kiện bước ngoặt đã diễn ra mà dường như quay trở lại bước ban đầu: lại thù hằn, lại giết vì thằng nào đó làm hại cả nhà tao :).

0d6dd020d64088bdeb44016f17236e65cbe04650_hq.jpg

Tuy rằng sau cùng Sasuke trở lại phe thiện, nhưng đã tạo ra một đoạn dài lung tung và mờ nhạt. Rất đáng tiếc với một khởi đầu xuất sắc như vậy.

Từ ngày mình học workshop ấy, mình đã xem phim, đọc sách khác hẳn đi. Mình hiểu hơn tại sao một nhân vật lại khiến mình thấy hấp dẫn, thú vị. Điều này giúp mình luôn có thể phân tích tường tận tại sao mình thích cái gì thay vì chỉ “tao thấy thích thì tao thích thôi!”, hehe.

 

 

 

Từ đời thật lên trang sách,

Có một câu nói nổi tiếng của Oscar Wilde rằng:

Man is least himself when he talks in his own person. Give him a mask, and he will tell you the truth.”

(con người ít là mình nhất khi họ mang danh mình mà nói. Cho họ một chiếc mặt nạ và họ sẽ nói bạn nghe sự thật)

Điều này phần nào phản ánh bản chất của nghệ thuật. Con người dùng trí tưởng tượng để tái tạo thế giới qua một lăng kính mới. Âm nhạc, văn học, điện ảnh, hội hoạ… đều xuất phát từ trí tưởng tượng, khả năng tái tạo thế giới qua góc nhìn cá nhân, và cả hơn thế nữa, tạo ra một thế giới khác.

Gốc rễ, thông điệp của mọi tác phẩm đều hướng tới một thế giới tử tế hơn. Những xúc cảm, suy nghĩ ấy là thật, từ một con người đang tồn tại. Thế nên, xem một bộ phim khoa học giả tưởng về một hành tinh, một giống loài không có thật… lại có thể gây tác động tới đời sống thật của người xem. Sự đồng cảm ấy không tự nhiên mà có, nó nảy sinh từ sâu bên trong quá trình tạo ra tác phẩm và bản thân tác giả.  Nếu câu chuyện không thuyết phục được chính người tạo ra nó thì không hi vọng gì nó khiến khán giả tin.

Không ngạc nhiên khi nhiều tác phẩm kinh điển có vô số điểm chung hoặc xuất phát từ chính đời thật của tác giả. Đại gia Gastby cùng nàng Daisy với F. Scott Fitzgerald và vợ Zelda, Mary Poppins và tuổi thơ của P. L. Travers (hãy xem thử Saving mr.Banks nha), Winnie the Pooh và gia đình A. A. Milne (phim Goodbye Christopher Robin), Peter Pan và J. M. Barrie (xem phim Finding Neverland nha), Beatrix Potter và Thỏ Peter (phim Miss Potter), Gió qua rặng liễu và Kenneth Grabam, hay H.C.Andersen và Nàng tiên cá… Trong giới hạn bài viết này mình chỉ muốn nói về việc sáng tác cho trẻ em nói chung và picturebook nói riêng.

Tuy vậy, chuyện đời thật có giống hệt trong sách không? Nếu giống hệt chúng sẽ không phải fiction nữa mà là phim tài liệu hoặc phóng sự điều tra. Việc đem câu chuyện riêng tư của bản thân để biến thành một tác phẩm hư cấu (đặc biệt là dành cho trẻ em) là để tạo ra một cơ hội thứ hai,  cho chính người sáng tác và những độc giả có chung trải nghiệm hay xúc cảm. Như Walt Disney đã nói, để thuyết phục nhà văn P.L.Travers trao bản quyền làm phim Mary Poppins cho ông, hãy cùng giải cứu ngài Banks một lần nữa, trước toàn thể thế giới, để ngài Banks không chỉ là người cha đã chết vì nát rượu, bỏ mặc vợ và ba đứa con nhỏ, để ngài Banks lại được cùng các con chơi thả diều.  Hay Christopher sẽ luôn có thể lại ghé thăm những ngày thơ ấu với gấu Pooh và những cuộc dạo chơi trong rừng cùng bố.

Có lần mình xem một talkshow trò chuyện với đạo diễn Hayao Miyazaki. Mình rất xúc động khi ông nói mục đích làm phim của ông là để trao cho khán giả một cơ hội thứ hai. Bất kể ta có mắc sai lầm gì ta cũng có cơ hội để sửa chữa, để cố gắng, để tốt đẹp, tử tế hơn.

Từ cảm hứng đời thật cho tới một tác phẩm thú vị, lay động được nhiều người là một quãng đường dài. Nhiều tác giả nghiệp dư dễ sa vào cái bẫy luẩn quẩn trong thực tế của mình. Ngày mình còn làm ở Nhã Nam, hay nhận được các bản thảo từ những bà mẹ viết cho con mình, viết về con mình. Điều khiến bản thảo của họ không thú vị, hấp dẫn là bởi họ bị mắc kẹt trong hình ảnh con mình hoặc chính bản thân họ. Việc họ thường làm là kể lại chuyện thật của mình và làm lố chúng lên, khoác lên một tấm áo nhân hoá (biến mình thành một chú thỏ chẳng hạn), thậm chí muốn tạo hình nhân vật giống hệt con mình ngoài đời. Nói phũ phàng thì họ thiếu trí tưởng tượng. (Điều buồn cười là khi mình feedback góp ý họ thường có phản ứng rất tiêu cực cho rằng mình không hiểu được, không cảm nhận được câu chuyện của họ. Tất nhiên sáng tác từ trải nghiệm, kỷ niệm cá nhân thì bản thân sẽ có cảm xúc mạnh mẽ, nhưng nếu không truyền tải được cho người khác thì chẳng phải là thất bại rồi sao?)

Không nhiều người biết nguồn cảm hứng của Andersen khi viết truyện Nàng tiên cá chính là từ mối tình đơn phương vô vọng của ông với công tước trẻ tuổi Edvard Collin. Có nhiều bằng chứng trong những bức thư mãnh liệt, tha thiết mà Andersen gửi cho Edvard Collin vào những năm 1830. Andersen hẳn không ẩn dụ mình là một chàng người cá xấu xí, bị tật một bên… đuôi, đem lòng yêu chàng công tước đẹp trai. Nếu thế chắc chắn câu chuyện đã không được yêu thích và trở thành kinh điển, trở thành biểu tượng chung cho tất cả những mối tình đơn phương phi lý và tuyệt vọng, như người sống dưới biển kẻ sống trên cạn. Cả cuộc đời Andersen vô cùng bất hạnh trong tình cảm, điều này phản ánh rất rõ trong những tác phẩm của ông, những chuyện tình hầu như đều có kết cục bi thảm.

Điểm khác biệt những tác giả xuất chúng làm được là họ tạo ra được cả một cơ thể mới cho trái tim cốt lõi lấy cảm hứng từ câu chuyện thật, cảm xúc thật của họ. Andersen không chỉ là một con người ôm mối tình vô vọng, mà đó là nàng tiên cá với cả một thế giới kỳ diệu, rực rỡ dưới đại dương. Thỏ Peter không chỉ là một chú thỏ nâu chạy chơi trong vườn nhà Beatrix mà còn là chú thỏ biết mặc áo khoác xanh, biết không nghe lời mẹ trốn đi chơi, Peter Pan không chỉ là đứa trẻ trong ký ức ám ảnh của Barrie về một người mẹ mất người con cả và luôn dày xéo ông đừng bao giờ lớn mà là một thế giới tuy vẫn có mất mát nhưng tươi sáng hơn, vui vẻ hơn, một thế giới mà ông được chủ động lựa chọn sẽ không bao giờ lớn lên…

Tóm lại, ai cũng có những câu chuyện riêng, những câu chuyện gắn liền với cảm xúc sâu sắc hay mạnh mẽ của mình. Tuy vậy, không phải ai cũng biến những cảm hứng đó thành tác phẩm hay được, không phải ai cũng là người kể chuyện. Nhưng mình vẫn tin rằng ai cũng có ít nhất một câu chuyện đáng để kể, hoặc hãy tìm cách kể nó một cách thành thật như một câu chuyện nonfic, hoặc rèn luyện trí tưởng tượng, học hỏi thật nhiều để biến nó thành fiction.